Yneke meet na enkele jaren ketogeen dieet lage waarden met een constante ketonenmeter van Sibio. Hoe zit dat?

In het kort

  • Tien vrouwen die gemiddeld 3,9 jaar onafgebroken in voedingsketose leefden, hadden een dagelijkse capillaire waarde van 1,9 plus of min 0,7 mmol/L. Toen ze drie weken koolhydraten toevoegden zakte die naar 0,1, en toen ze weer terug gingen stond hij opnieuw op 1,9.
  • Van een geleidelijke daling over de jaren is in dit onderzoek geen spoor te vinden. Wel is het verschil tussen mensen groot, want mannen die langer dan een jaar ketogeen aten zaten rond 0,7 tot 0,8 mmol/L terwijl deze vrouwen op 1,9 zaten.
  • Meet gericht in plaats van dagelijks, en weet dat je vingerprikmeter hogere waarden geeft dan een buisje uit je arm. Vergelijk dus alleen metingen die op dezelfde manier zijn gedaan.

In week drie stond je meter op 2,2 en nu, twee jaar later, kom je nog net aan 0,8. De vraag die dan opkomt is of je lichaam het is verleerd, of dat je ergens stiekem te veel koolhydraten binnenkrijgt. Over ketonen na jaren keto is inmiddels wat te zeggen, en het antwoord is geruststellender dan de vraag.

Na bijna vier jaar nog gewoon 1,9

De beste gegevens komen uit een studie van Isabella Cooper aan de University of Westminster. Tien slanke, metabool gezonde vrouwen voor de overgang, gemiddeld 32 jaar, leefden al langer dan een jaar onafgebroken in voedingsketose, gemiddeld 3,9 jaar. Zij doorliepen drie periodes van 21 dagen: gewoon doorgaan, de ketose onderdrukken door koolhydraten toe te voegen, en weer terug. Elke dag maten ze hun capillaire bèta-hydroxyboterzuur.

Die waarden zijn het antwoord. In de eerste periode 1,9 plus of min 0,7 mmol/L, in de onderdrukkingsperiode 0,1 plus of min 0,1, en in de derde periode opnieuw 1,9 plus of min 0,6. Vrouwen die al bijna vier jaar in ketose leefden zaten dus midden in het bereik van voedingsketose, niet eronder. En de schakelaar werkte nog precies zoals verwacht, in beide richtingen.

Wat er tijdens die onderdrukking verder gebeurde is op zichzelf interessant. De nuchtere insuline ging 1,78 keer omhoog, van 33,6 naar 59,8 pmol/L. IGF-1 steeg 1,83 keer en de glucose ging van 4,4 naar 5,1 mmol/L. Ook een aantal ontstekingsgerelateerde stoffen nam toe. De onderzoekers concluderen dat langdurige ketose bij deze vrouwen geen nadelige gezondheidseffecten liet zien.

Bij mannen ligt het veel lager

Leg daar een andere groep naast. In een trial uit juli van dit jaar deden negen recreatief actieve mannen mee die langer dan een jaar ketogeen aten. Hun rustwaarde lag op 0,80 plus of min 0,53 en op 0,72 plus of min 0,33 mmol/L in de twee testcondities, dus minder dan de helft van wat die vrouwen hadden.

Allebei de groepen zitten langer dan een jaar in ketose en toch scheelt het ruim een hele mmol/L. Het verschil tussen personen is dus groter dan welk tijdseffect ook. Lichaamssamenstelling, hoeveel je traint, hoeveel eiwit je eet en het moment van de dag doen allemaal mee. Een waarde van 0,8 na twee jaar zegt daarom niets over hoe het bij jou in week drie was, en nog minder over hoe het bij je buurman is.

Waarom een lagere waarde geen achteruitgang hoeft te zijn

Wat je meet is niet wat je maakt. Je meter geeft de concentratie in je bloed op dat moment, en dat is het verschil tussen wat je lever afgeeft en wat de rest van je lichaam eruit haalt. Twee enzymen bepalen die twee kanten. HMGCS2 is snelheidsbepalend voor de aanmaak in de lever en SCOT voor de opname in spieren en hersenen, zo vat een overzichtsartikel in Biochimie van deze maand het samen.

Wordt die tweede kant beter, dan daalt je bloedwaarde terwijl je er meer gebruikt. Zie het als een kraan boven een bak met een afvoer. Meet je de hoogte van het water in de bak, dan zegt dat niets over hoeveel er doorheen stroomt. Zet de afvoer verder open en het peil zakt, terwijl er juist meer gaat. Dat verklaart waarom een geadapteerde sporter lagere waarden kan hebben dan iemand die net begonnen is. Let op dat dit de aannemelijke verklaring is voor het patroon en niet iets wat in deze twee studies is gemeten.

Je vingerprikmeter leest hoger dan het lab

Voordat je conclusies trekt uit een verschil, moet je weten hoe er gemeten is. Onderzoekers van het Karolinska lieten bij vijftien gezonde vrijwilligers dezelfde meter los op bloed uit een vingerprik en op bloed uit een ader. De helling tussen beide lag tussen 0,64 en 0,78, wat betekent dat de vingerprik stelselmatig hogere waarden geeft. Voor het volgen van veranderingen zijn beide prima, maar een vingerprik van nu naast een labuitslag van vorig jaar leggen heeft geen zin.

Het ketonlichaam dat je meet telt ook mee. In een crossover-pilot bij zestien mensen eerder dit jaar haalde aceton in de uitademing en op de huid een onderscheidend vermogen van 0,83, vergelijkbaar met bloed-bèta-hydroxyboterzuur met 0,81, terwijl bèta-hydroxyboterzuur in urine met 0,66 tot 0,68 ver achterbleef. Maar aceton en bloedketonen lopen niet altijd gelijk op. In een kleine studie uit Lausanne steeg na een koolhydraatarme maaltijd de aceton in de uitademing terwijl het bloed-bèta-hydroxyboterzuur juist daalde.

Wat hier niet is onderzocht

Het belangrijkste ontbreekt: niemand heeft dezelfde mensen jarenlang gevolgd met herhaalde metingen. Beide studies zijn momentopnames bij mensen die al lang ketogeen eten, en daarmee kun je laten zien dat de waarde na jaren niet nul is, maar niet of hij in die jaren is gezakt. De aantallen zijn bovendien klein, tien vrouwen en negen mannen, en het zijn twee verschillende groepen in twee verschillende landen, dus het verschil tussen hen kan net zo goed aan de groepen liggen als aan sekse. De acetonstudie is een pilot en de auteurs noemen hem zelf zo. En hoe lang een bepaalde waarde bij jou hoort bij welke gezondheidswinst is met geen van deze metingen te beantwoorden.

Wat je hiermee kunt

Vier dingen zijn het proberen waard. Meet gericht in plaats van dagelijks, dus bij een verandering in je eten, na een ziekteperiode of als je iets niet begrijpt, want een dagelijkse reeks kost strips en levert vooral ruis op. Vergelijk alleen metingen die op dezelfde manier zijn gedaan, met dezelfde meter, op hetzelfde moment van de dag en met hetzelfde soort bloed. Twijfel je of je er nog in zit, kijk dan naar de dingen die je zelf merkt, dus je honger tussen de maaltijden, je energie in de middag en hoe je op een lange inspanning reageert. En ben je gestopt en begin je opnieuw, verwacht dan weer die hogere waarden van het begin, want dat is de omschakelfase en niet je einddoel.

Bronnen: Cooper ID, Kyriakidou Y, Edwards K, et al., Elliott BT. Ketosis Suppression and Ageing (KetoSAge): The Effects of Suppressing Ketosis in Long Term Keto-Adapted Non-Athletic Females. International Journal of Molecular Sciences 2023, deel 24, nummer 21, 15621, PMID 37958602, https://doi.org/10.3390/ijms242115621 . Carpenter M, Brouner J, Spendiff O. Acute 1,3-Butanediol Co-Ingestion with Carbohydrate Does Not Improve Endurance Performance in Chronically Ketogenic Male Athletes. Nutrients 2026, deel 18, nummer 14, 2388, PMID 42514457, https://doi.org/10.3390/nu18142388 . Norgren J, Sindi S, Sandebring-Matton A, et al. Capillary blood tests may overestimate ketosis, triangulation between three different measures of beta-hydroxybutyrate. American Journal of Physiology, Endocrinology and Metabolism 2019, deel 318, E184 tot E188, PMID 31821040, https://doi.org/10.1152/ajpendo.00454.2019 . Nguyen AN, Osorio-Perez O, Jackemeyer D, et al., Forzani E. Skin acetone as a clinical diagnostic biomarker of ketosis. Nutrition and Diabetes 2026, deel 16, PMID 42414265, https://doi.org/10.1038/s41387-026-00446-6 . Bovey F, Cros J, Tuzson B, et al., Tappy L. Breath acetone as a marker of energy balance, an exploratory study in healthy humans. Nutrition and Diabetes 2018, deel 8, 50, PMID 30201981, https://doi.org/10.1038/s41387-018-0058-5 . Alle vijf opgehaald via PubMed.

Blijf op de hoogte

We houden je op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen

Het onderzoek naar het ketogeen dieet is booming. Schrijf je in voor de nieuwsbrief. Dan krijg je van ons de nieuwste ontwikkelingen regelmatig in je mailbox.

    Stel gerust je vraag!

    Heb je een specifieke vraag? Behoefte aan meer informatie? Neem gerust contact met ons op en we komen zsm bij je terug.

      Locatie lesdagen

      Vragen worden zo snel mogelijk beantwoord.