Het syndroom draait om te weinig energie en niet om te weinig koolhydraten.

In het kort

  • In een trial waarin de energie-inname bewust op peil werd gehouden, veranderde vier dagen koolhydraatarm eten niets aan testosteron, schildklierhormoon, leptine, insuline of de botaanmaakmarker P1NP.
  • REDs ontstaat door te weinig energie en niet door te weinig koolhydraten. Koolhydraatarm eten geeft dus niet vanzelf REDs.
  • Eet genoeg. Keto drukt je eetlust, dus houd in een periode met veel training je inname een paar dagen bij, zorg voor eiwit, calcium en vitamine D, en doe krachttraining.

Je eet koolhydraatarm, je traint serieus, en dan kom je de term REDs tegen met de waarschuwing dat sporters die koolhydraten beperken er risico op lopen. Dat is een vervelende zin om te lezen als je net lekker loopt. Keto en REDs zijn ook echt met elkaar verbonden, alleen anders dan die waarschuwing suggereert.

Waar REDs precies over gaat

REDs staat voor Relative Energy Deficiency in Sport. De term komt van het Internationaal Olympisch Comité, dat hem in 2014 introduceerde en in 2018 en 2023 herzag. De motor eronder heet lage energiebeschikbaarheid. Dat is niet te weinig eten in absolute zin, maar wat er overblijft nadat je training zijn deel heeft gehad. Eet je vierduizend kilocalorie en gaat er drieduizend naar je training, dan houdt je lichaam duizend over voor alles wat het verder moet doen, en dat is te weinig.

Het lichaam bezuinigt dan op wat niet nodig is om de dag door te komen. Dat raakt de hormoonhuishouding, de botaanmaak, de afweer, de spijsvertering, het hart- en vaatstelsel, de stofwisseling, de slaap en de mentale gezondheid, en het drukt tegelijk de prestatie. Lang gold dit als een vrouwenprobleem, als onderdeel van de atletentriade. Dat beeld is verlaten, het IOC benadrukt sinds 2023 dat het bij mannen net zo goed voorkomt. Twee dingen uit die herziening zijn hier van belang. Er wordt een groeiende rol toegekend aan lage koolhydraatbeschikbaarheid naast lage energiebeschikbaarheid, en het comité onderscheidt uitdrukkelijk problematische van aanpasbare blootstelling. Een periode met weinig beschikbare energie is dus niet automatisch schadelijk.

Eet je genoeg, dan gaat het hormonaal goed

De vraag of keto op zichzelf REDs geeft, is in september beantwoord door een groep in Liverpool. Zij deden precies wat nodig is om het uit elkaar te trekken: koolhydraten wegnemen terwijl de energie op peil blijft. Acht getrainde mannen aten in willekeurige volgorde vier dagen koolhydraatarm en vetrijk, met 12 procent koolhydraat en 69 procent vet, of normaal met 62 procent koolhydraat. In beide gevallen bleef de energiebeschikbaarheid op 45 kilocalorie per kilo vetvrije massa per dag, ruim boven de drempel waaronder problemen ontstaan, en trainden ze elke dag.

De omschakeling kwam er duidelijk uit. Vrije vetzuren, glycerol en bèta-hydroxyboterzuur stegen, de vetverbranding ging omhoog in rust en tijdens inspanning, en het spierglycogeen daalde met 40 procent. Maar van het hormonale beeld dat bij REDs hoort was niets te zien. Insuline, testosteron, schildklierhormoon T3, leptine en hepcidine bleven gelijk, net als P1NP, de marker voor botaanmaak. Het antwoord op de vraag in de kop is op dit punt dus nee. Koolhydraten weglaten is iets anders dan te weinig eten, en je lichaam reageert er ook anders op.

Waar het risico dan wél zit

Als het niet de koolhydraten zijn, blijft de energie over, en daar zit voor keto een echt aandachtspunt. Keto drukt de eetlust, en dat is voor de meeste mensen een van de prettigste eigenschappen van dit eetpatroon. Combineer dat met een trainingsblok waarin je verbruik omhoog gaat en met de wens om magerder te worden, en je zakt onder die grens zonder dat je honger je waarschuwt. Dat is precies het scenario waar sportarts Alexander Meininger voor waarschuwt in zijn review van deze maand, waarin hij sporters noemt die hun koolhydraten in training en wedstrijd beperken om magerder te worden.

Het verschil tussen die twee situaties is dus niet wat je weglaat maar of je het vervangt. Koolhydraten inruilen voor vet en eiwit geeft geen tekort. Koolhydraten schrappen en er niets voor terugzetten wel, en op keto gaat dat makkelijker dan je denkt.

Wat je hiermee kunt

Vier dingen zijn het proberen waard. Houd in een periode met veel training een paar dagen bij wat je eet, niet om te gaan tellen maar om te zien of je inname je verbruik volgt, want je eetlust is op keto een onbetrouwbare meter. Let op de signalen die bij te weinig energie horen en niet alleen op de weegschaal, dus je slaap, je herstel tussen de blokken, je cyclus als je die hebt, je weerstand en je zin om te trainen. Doe krachttraining en zorg voor voldoende eiwit. En wil je afvallen, doe dat dan niet in je zwaarste trainingsblok maar in een rustiger periode.

Bronnen: Mountjoy M, Ackerman KE, Bailey DM, et al. 2023 International Olympic Committee’s consensus statement on Relative Energy Deficiency in Sport (REDs). British Journal of Sports Medicine 2023, deel 57, nummer 17, pagina 1073 tot 1097, PMID 37752011, https://doi.org/10.1136/bjsports-2023-106994 .

Meininger AK. Fueling the Modern Endurance Athlete. Sports Health, 1 november 2026, PMID 42968311, https://doi.org/10.1177/19417381261499157 . 

Blijf op de hoogte

We houden je op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen

Het onderzoek naar het ketogeen dieet is booming. Schrijf je in voor de nieuwsbrief. Dan krijg je van ons de nieuwste ontwikkelingen regelmatig in je mailbox.

    Stel gerust je vraag!

    Heb je een specifieke vraag? Behoefte aan meer informatie? Neem gerust contact met ons op en we komen zsm bij je terug.

      Locatie lesdagen

      Vragen worden zo snel mogelijk beantwoord.