Een muizenstudie laat zien dat een ketogeen dieet het afbraaksysteem in de lever verschuift.
Je bent net begonnen met keto en je slikt al jaren bepaalde medicijnen. Een bloeddrukpil, een schildkliermedicijn, iets tegen migraine. De vraag die dan bijna niemand stelt is of dat medicijn nog hetzelfde doet nu je eten volledig op zijn kop staat. Meestal denken we bij keto aan gewicht, bloedsuiker en energie. Niet aan een mogelijke invloed op medicatie.
Onderzoekers van de Palacky Universiteit in Olomouc, Tsjechië, hebben ernaar gekeken. Ze publiceerden hun werk op 9 september 2026 in PLOS ONE. Ze gaven 52 vrouwelijke muizen vier weken lang of een gewoon dieet met 10 procent van de energie uit vet, of een ketogeen dieet met 90 procent van de energie uit vet. Daarna keken ze in de lever naar de enzymen die medicijnen afbreken, en gaven ze de muizen een eenmalige dosis ozanimod, een medicijn dat bij multiple sclerose en colitis wordt gebruikt.
Wat de sloopploeg in je lever doet
Die afbraakenzymen heten cytochroom P450, in de wandelgangen CYP. Zie ze als de sloopploeg van je lever. Alles wat binnenkomt en weer weg moet, van cafeïne tot paracetamol tot de meeste receptmedicijnen, gaat door de handen van die ploeg. Hoe hard ze werken bepaalt hoe lang een medicijn in je bloed blijft. Grapefruit is het bekendste voorbeeld van iets uit de keuken dat die ploeg afremt, waardoor een medicijn langer en met hogere waarden aanwezig blijft in je lichaam.
Wat er bij de muizen op keto veranderde
Bij de muizen op keto veranderde de ploeg van samenstelling. De activiteit van CYP1A steeg met 41 procent, en dat was duidelijk significant. Het bijhorende gen kwam ook meer tot expressie. CYP3A liet een daling zien van ongeveer 47 procent, maar met zoveel spreiding tussen de dieren dat de onderzoekers het niet significant konden noemen. CYP2C werkte lager, CYP2E hoger. Verder ging het bèta-hydroxybutyraat de hele studie omhoog, zoals je verwacht, daalde de glucose in de eerste week, en steeg het totaal cholesterol significant. De triglyceriden veranderden niet. De darmbacteriën werden minder divers.
Waarom een dieet je leverenzymen verschuift
Waarom zou een dieet je leverenzymen aanpassen? De onderzoekers keken naar de meest voor de hand liggende schakelaar, de aryl hydrocarbon receptor, en die veranderde niet. Ze denken daarom aan een omweg via de darm. Andere bacteriën maken andere stofjes, die stofjes komen via de poortader in de lever terecht, en de lever stelt daar zijn productie op af. Ze zagen ook meer ontstekingssignalen in het leverweefsel van de keto-muizen, en ontsteking is een bekende rem op sommige CYP-enzymen. Kortom, de lever leest wat er uit de darm komt en past zijn sloopploeg aan.
En het medicijn zelf? De blootstelling aan ozanimod lag bij de keto-muizen 17,3 procent hoger over 24 uur. De piek kwam op hetzelfde moment, na vier uur, en de concentratie was op elk meetmoment hoger. Maar het verschil was niet statistisch significant. Er zit dus een signaal, geen bewijs.
Wat dit onderzoek niet bewijst
Het is onderzoek bij muizen, en muizenlevers werken niet identiek aan de onze. Er zaten acht dieren per groep, en voor een deel van de metingen moesten de onderzoekers bloed van meerdere dieren samenvoegen, waardoor er helemaal geen statistiek meer op te doen was. Ze meten alleen ozanimod zelf en niet de afbraakproducten, dus wat het netto met de werking doet weten ze niet. Voor de farmacokinetiek hadden ze drie muizen per tijdstip. En het waren gezonde dieren, geen dieren met een ziekte. De onderzoekers noemen dit allemaal zelf. Er was geen belangenverstrengeling, de studie liep op publiek geld.
Wat kun jij hiermee als je medicijnen slikt
Ik zou zeker niet bang worden van het ketogeen dieet want over het algemeen kun je veel medicatie bij leefstijlgerelateerde aandoeningen verlagen. Maar het is goed om alert te zijn op signalen wanneer je medicatie gebruikt. Drie dingen die je concreet kunt doen.
Meld het bij je huisarts of apotheker als je overstapt op keto en medicijnen gebruikt. Niet als vraag om toestemming, maar als informatie waar ze rekening mee kunnen houden. Vraag specifiek of jouw medicijn een smalle marge heeft tussen te weinig en te veel. Bij antistollingsmiddelen, anti-epileptica, schildkliermedicatie en sommige psychofarmaca zit die marge dicht op elkaar, en dan is het slim om na een paar weken keto een controle te laten doen.
Zet niet twee dingen tegelijk in beweging. Ga je net beginnen met een nieuw medicijn of wordt je dosering ingesteld, wacht dan met de dieetverandering tot dat er balans is. Andersom hetzelfde. Anders weet je bij de eerste klacht niet welke van de twee het is.
Laat je bloed prikken als je toch al tussen de labafspraken zit. Cholesterol steeg bij deze muizen, en dat is bij mensen op keto ook geen zeldzaamheid. Dan weet je waar je staat in plaats van dat je het moet vermoeden.
Onderzoek bij muizen is geen advies voor mensen, maar het is wel een goede aanleiding om een vraag te stellen die je anders niet had gesteld.
Bron: Frybortova V, Satka S, Jourova L, e.a. Ketogenic diet-induced changes in hepatic drug metabolism with potential implications for ozanimod pharmacokinetics in mice. PLOS ONE 2026, jaargang 21, nummer 9, e0357797. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0357797
