PCOS heet voortaan PMOS
De nieuwe naam PMOS zet insulineresistentie in het midden. Daarmee is koolhydraatbeperking een logische route om zelf uit te proberen.
Als je de diagnose hebt gekregen, heb je waarschijnlijk jarenlang gehoord dat je cysten op je eierstokken hebt. Die naam is sinds dit voorjaar van tafel. Een internationale consensusgroep onder leiding van Helena Teede van Monash University heeft polycysteus ovarium syndroom hernoemd tot polyendocrien metabool ovarieel syndroom, afgekort PMOS. Het stuk verscheen op 12 mei 2026 in The Lancet, met 56 wetenschappelijke, klinische en patientenorganisaties en 14.360 reacties van vrouwen met de aandoening en van zorgverleners.
De reden is simpel. Die blaasjes op de echo zijn geen cysten maar follikels die halverwege blijven steken, en de oude naam verstopte precies het deel waar de meeste vrouwen last van hebben. De aandoening treft een op de acht vrouwen, wereldwijd ruim 170 miljoen, en de meerderheid van hen is insulineresistent. Ook de vrouwen met een normaal gewicht. Dat woord metabool staat dus niet voor de sier in de nieuwe naam, het is de kern van de zaak.
En als insuline de kern is, dan is het de moeite waard om te weten wat insuline precies met je eierstok doet. Twee dingen tegelijk, en ze werken elkaar in de hand. In de thecacellen, de buitenste laag van de follikel, zet insuline de productie van testosteron aan. Tegelijk remt insuline in je lever de aanmaak van SHBG, het eiwit dat testosteron in je bloed vasthoudt.
Zie SHBG als een rij taxi’s die langsrijdt. Testosteron dat in een taxi zit is onderweg maar doet niets. Testosteron dat op straat staat, het vrije testosteron, is het deel dat bij je haarzakjes en je huid aankomt en dat de follikel laat vastlopen. Bij een hoge insuline gebeurt het slechtste van twee kanten. Er wordt meer testosteron gemaakt en er rijden minder taxi’s. Haal je de koolhydraten weg, dan zakt je insuline binnen dagen tot weken, maakt je lever weer meer SHBG en verdwijnt een deel van dat vrije testosteron van straat. Daar zit precies de reden dat vrouwen soms een cyclusverandering merken voordat de weegschaal noemenswaardig beweegt. Je hormoonhuishouding wacht niet op je vetpercentage.
Dat is niet alleen theorie. In juni 2026 verscheen in het Journal of Endocrinological Investigation een meta-analyse over het ketogeen dieet bij vrouwen met PCOS en overgewicht, op basis van 17 studies. Het totaal testosteron daalde met 0,35 nmol/L, het SHBG steeg met 19,50 nmol/L, het LH daalde met 3,48 mIU/L en de LH-FSH-verhouding met 0,99. De nuchtere insuline ging 9,11 microU/mL omlaag en de HOMA-IR, de maat voor insulineresistentie, met 2,49. Alles beweegt dezelfde kant op, en het is precies de kant die je op grond van dat mechanisme zou verwachten.
Nu hoor je daar meestal achteraan dat het onderzoek klein is en de kwaliteit matig. Dat klopt ook. Maar vraag je een keer af waarom dat zo is. Een groot gerandomiseerd onderzoek kost miljoenen, en die miljoenen komen doorgaans van een partij die daarna iets kan verkopen dat beschermd is. Op een eetpatroon rust geen patent. Er is dus niemand die een trial van driehonderd vrouwen over twee jaar gaat betalen voor een aanpak waar geen molecuul in zit om te registreren. Wat je overhoudt zijn kleine studies van een paar maanden, vaak zonder controlegroep, gefinancierd uit universitaire restjes. Dat is een verklaring voor de omvang van het bewijs, niet voor de richting ervan.
En dat brengt me bij het punt waar het voor jou interessant wordt. Je hoeft hier niet op te wachten. Bij een medicijn moet je wel wachten, want je kunt het niet zelf bedenken en je kunt het niet zelf uitproberen. Bij een eetpatroon kan dat wel, en het duurt zes weken. Dat is in veel gevallen korter dan de wachttijd voor een afspraak bij de gynaecoloog.
Zo doe je die proef van zes weken
Houd om te beginnen een simpel logboek bij van je cyclus, je huid en je haaruitval. Dat zijn de dingen waar je het aan merkt, en ze zijn makkelijker te vergeten dan je denkt. Schrijf er ook bij hoe je je voelt in de week of twee voor je menstruatie, want dat is vaak het eerste wat verandert. Verder heb je niets nodig om te beginnen.
Wil je het helemaal goed doen? Doe dan een nulmeting via je huisarts. Vraag om totaal testosteron, SHBG en nuchtere insuline, en laat die drie na zes weken opnieuw prikken. Dan zie je zwart op wit wat er onder de motorkap gebeurt, ook als je cyclus nog niet mee is. Want bewegen je bloedwaarden wel en je cyclus nog niet, dan was zes weken gewoon te kort en niet mislukt. Lukt die meting niet, ga dan toch van start, je hebt alleen wat minder om op terug te kijken.
Gebruik je metformine of een ander glucoseverlagend middel, overleg dan voor je begint met je arts. Je koolhydraatinname en je medicatie doen deels hetzelfde werk, en de dosering moet vaak omlaag. Dat is de enige stap in dit hele verhaal die je niet alleen kunt zetten.
De naam is veranderd omdat de wetenschap van gedachten is veranderd over wat deze aandoening is. Wat dat voor jouw bord betekent, kun je in zes weken zelf uitzoeken.
Bronnen: Teede HJ, Khomami MB, Morman R, e.a. Polyendocrine metabolic ovarian syndrome, the new name for polycystic ovary syndrome: a multistep global consensus process. The Lancet 2026, jaargang 407, nummer 10545, pagina 2329 tot 2339. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(26)00717-8
Meta-analyse: Ketogenic diet as a therapeutic intervention for biochemical hyperandrogenism in PCOS women with obesity or overweight: a meta-analytic study. Journal of Endocrinological Investigation 2026. https://doi.org/10.1007/s40618-026-02924-1
