Gynaecoloog Andréa Salcedo ziet in hevige of onregelmatige cyclus een vroeg signaal van insulineresistentie. Hoe sterk is dat idee?
“Ik wilde eigenlijk geen gynaecoloog meer zijn. Ik overwoog het vak te verlaten.” Zo begint Andréa Salcedo het gesprek. Ze is gynaecoloog en associate professor aan Loma Linda University School of Medicine in Californië, en wat haar dwarszat was dit: op hevige menstruaties en vleesbomen had ze haar patiënten maar twee dingen te bieden, de pil of een operatie. Dat leek haar te weinig voor jaren opleiding. In de podcast The Metabolic Link legt ze uit waar ze daarna terechtkwam.
Haar vertrekpunt is een begrip dat artsen kennen uit de interne geneeskunde: eindorgaanschade. Je bloedvatenstelsel eindigt in je organen, en als dat stelsel onder druk staat door hoge bloedsuiker, hoge insuline en ontsteking, dan zie je dat terug in je nieren, je ogen, je hart en je lever. Salcedo stelde de vraag die niemand stelde. Waarom de baarmoeder niet? Die zit tenslotte ook aan diezelfde bloedvaten.
Wat ze onderzocht
In 2025 publiceerde ze daarover een eerste studie in het tijdschrift Menopause, samen met vier collega’s. Ze vergeleken 205 vrouwen tussen de 18 en 54 jaar: 116 met abnormaal uterien bloedverlies en 89 met een normale cyclus. Bij iedereen werd de nuchtere insuline gemeten, met een grens van tien als bovenwaarde. Vrouwen met abnormaal bloedverlies bleken ongeveer drie keer zo vaak een verhoogde nuchtere insuline te hebben. In cijfers een odds ratio van 3,0 met een betrouwbaarheidsinterval van 1,4 tot 6,8.
Een tuinslang die niet meer dichtknijpt
Het mechanisme dat ze erbij beschrijft, vind ik het mooiste deel van het verhaal. Als het baarmoederslijmvlies loslaat tijdens je menstruatie, blijft er een bed van open bloedvaatjes achter. Die stoppen niet vanzelf met bloeden. Ze moeten worden dichtgeknepen, en dat gebeurt door het gladde spierweefsel in de vaatwand dat samentrekt. Zijn die vaatwanden stijf en ontstoken, dan knijpen ze slechter dicht en blijft het langer en heviger bloeden.
Denk aan een tuinslang die je met je hand afknelt. Een soepele slang knijp je met twee vingers dicht. Een oude, verharde slang krijg je nauwelijks nog plat. Salcedo vertelt dat ze inmiddels aan haar coassistenten uitlegt dat vleesbomen in feite hart- en vaatziekte van de baarmoeder zijn. Dat is een forse uitspraak, en ik kom er zo op terug.
Er is een tweede route, en die gaat via je hersenstam. Insuline is niet alleen een opslaghormoon maar ook een stresshormoon. Je hersenstam en hypothalamus scannen continu of de omstandigheden veilig genoeg zijn voor een zwangerschap. Is het antwoord nee, dan wordt de eisprong geblokkeerd. Iedereen die ooit een periode oversloeg rond een sterfgeval of een examenweek kent dat mechanisme van binnenuit. Hoge insuline is voor je hersenstam zo’n signaal van onveiligheid. In haar spreekkamer ziet Salcedo dat vrouwen met een insuline boven de twintig vaak stoppen met menstrueren, en dat juist zij vaak goed reageren op koolhydraatbeperking. Ze zegt er zelf nadrukkelijk bij dat dit klinische indrukken zijn en geen data.
Wat we nog niet weten
Salcedo is er zelf open over dat dit voorlopig een redenering is en geen bewijs. Haar klinische waarnemingen noemt ze letterlijk klinische indrukken, en haar studie noemt ze een voorstudie. Dat vind ik prettig, want ze doet niet alsof. Wat er nu ligt is een momentopname van 205 vrouwen. En zodra de onderzoekers BMI aan hun rekenmodel toevoegden, verdween het losse effect van insuline. Dat kan betekenen dat de route via overgewicht loopt, of dat insuline en gewicht in de praktijk gewoon niet uit elkaar te trekken zijn. Welke van de twee het is, daar is een grotere studie voor nodig die vrouwen over langere tijd volgt.
Ook haar vergelijking tussen vleesbomen en aderverkalking is een hypothese. Er is iets dat ervoor pleit, want in grote databestanden krijgen vrouwen met vleesbomen vaker hart- en vaatziekten. Op celniveau wijst het onderzoek van dit moment een andere kant op, naar een stamcel van de baarmoederspier met een eigen mutatie. Die twee sporen hoeven elkaar niet uit te sluiten en ik vind het eerlijk gezegd spannend om te zien welke kant dit opgaat. En koolhydraatbeperking is bij vleesbomen of hevig bloedverlies nog nooit bij mensen getest. Niet negatief getest, gewoon nog niet gedaan. Dat is een gat in de literatuur en geen oordeel over het idee.
Ik houd van dit soort verhalen. Niet bewezen is niet hetzelfde als niet waar, en zonder mensen die een oude vraag opnieuw durven stellen komen we nergens. Het enige wat ik erbij zeg is dat je twee dingen uit elkaar moet houden. Een mechanisme dat klopt is nog geen behandeling die werkt.
Wat kun jij ermee
Je cyclus is gratis informatie die je elke maand krijgt, en daar zit voor mij de kern van wat Salcedo bepleit. Een verandering erin is het waard om serieus te nemen in plaats van af te doen als hormonen. Drie dingen die je kunt doen:
- Is je cyclus onregelmatig of hevig, vraag je huisarts dan om een nuchtere insuline en niet alleen om een glucose. Die laatste blijft lang normaal terwijl de insuline al jaren omhoogkruipt.
- Houd bij wat je cyclus doet als je minder koolhydraten gaat eten. Een cyclus die regelmatiger wordt is een duidelijker signaal dan de weegschaal. Of doe een metabole reset met een aantal weken ketogeen dieet.
- Verwacht bij vleesbomen voorlopig geen wonder, want dat is nooit onderzocht. Je beter voelen is iets anders dan een vleesboom die krimpt.
Salcedo is inmiddels weer gynaecoloog met plezier, en dat is op zichzelf ook een uitkomst.
Bronnen: Podcast The Metabolic Link, Metabolic Health Summit, aflevering “Metabolic Gynecology: Insulin, Inflammation, and the Uterus as an End Organ” met dr. Andréa Salcedo, 8 september 2026. https://www.youtube.com/watch?v=6PtJT86l23w | Salcedo AC, Fox L, De Los Santos G, Larson S, Yun J. The uterus is an end organ: a preliminary study of the association between abnormal uterine bleeding and hyperinsulinemia. Menopause 2025;32(8):719-726. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40460364/ | Salcedo AC, Yun J, Carter C, Hart E. Therapeutic Carbohydrate Restriction as a Metabolic Modality for the Prevention and Treatment of Abnormal Uterine Bleeding. Nutrients 2023;15(17):3760. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37686792/
