Vierentwintig getrainde sporters, zeven weken steeds zwaarder trainen, en elke nacht gemeten. De REM-slaap liep uiteen tussen de twee groepen.
Wie een een trainingsschema heeft met steeds zwaardere weken, kent het patroon. De benen worden zwaarder, de rustpols kruipt omhoog, en op het moment dat je slaap het hardst nodig hebt ga je juist slechter slapen. Dat is geen inbeelding. De groep van Chiel Poffé aan de KU Leuven meet dat al jaren, en publiceerde deze week een studie over ketonester en je slaap waarin ze er iets tegenover zetten.
Vierentwintig getrainde mannen trainden zeven weken lang volgens een schema dat stap voor stap zwaarder werd. De helft kreeg na elke training en een half uur voor het slapen 25 gram ketonester (externe ketonen), de andere helft een controledrank. Niemand wist wat hij dronk. Opmerkelijk want ketonesters zijn niet smakelijk. Op drie momenten, bij de start, na drie weken en aan het eind, sliepen ze een nacht aan de slaapmeting, waarbij hersenactiviteit, oogbewegingen en spierspanning laten zien in welk slaapstadium iemand zit.
Wat eruit kwam
Het schema deed zijn werk, het ‘sloopte’ de sporters. De score op de vragenlijst die stress en herstel tegen elkaar afzet ging van 73 bij de start naar 40 aan het eind, een groot verschil, en in beide groepen even hard.
Bij de slaap liep het uiteen. In de eerste drie weken, toen de belasting nog meeviel, verbeterde de slaap juist in allebei de groepen: de slaapefficiëntie ging drie procent omhoog en het wakker liggen na het inslapen twee procent omlaag. Maar van de start tot het eind, toen het schema echt zwaar werd, daalde de totale REM-slaap met twee procent in de controlegroep en steeg hij met drie procent in de ketonestergroep. Dat verschil tussen de groepen was duidelijk.
Wat de sporters zelf over hun slaapkwaliteit rapporteerden verschilde niet. De meting zag iets, de sporter voelde niets.
Waarom hard trainen je REM-slaap pakt
Zware training zet je sympathische zenuwstelsel aan, het deel dat je klaarmaakt voor actie. Normaal zakt dat ‘s nachts weg. Bij een oplopende trainingsbelasting blijft het langer aanstaan, en dat is te meten: dezelfde Leuvense groep liet in 2019 zien dat drie weken overbelasting de uitscheiding van adrenaline en noradrenaline in de nacht verhoogt, en dat ketonester die stijging afremde.
REM-slaap is het stadium dat daar het gevoeligst voor is. Je lichaam schakelt in die fase de spieren bijna helemaal uit en laat het brein vrijuit werken, en dat is een toestand die je alleen bereikt als het alarm echt uit staat. Blijft er een beetje waakzaamheid hangen, dan is REM het eerste wat sneuvelt. Je kunt het vergelijken met in slaap vallen terwijl er beneden nog iemand rondloopt. Je slaapt wel, maar niet diep genoeg om los te laten.
Waar ketonen in dat plaatje passen is nog niet uitgezocht. De voorlopige aanwijzing uit een eerdere studie van dezelfde groep is dat ketonester de dopamine-uitscheiding in de nacht verhoogt, maar dat was bij tien mensen en de auteurs noemen het zelf voorlopig.
Vier kanttekeningen, en ze zijn belangrijk
Dit is de vierde studie van deze groep over ketonester en slaap, en het beeld is minder eenduidig dan deze ene uitkomst suggereert. In 2023 herstelde ketonester de REM-slaap na één zware avondtraining, bij tien wielrenners. Maar in een studie uit 2025 waarin mensen op gesimuleerde hoogte sliepen deed ketonester helemaal niets aan de verstoorde slaap. En in een studie van augustus dit jaar, met een achtdaagse gesimuleerde etappekoers, had ketonester geen enkel effect op slaap en verslechterde het zelfs de mechanische efficiëntie op de fiets.
Twee van de vier positief dus, en in geen van de vier verbeterde de slaap die mensen zelf ervaren. Alle vier de studies zijn klein en alle vier gingen ze uitsluitend over mannen.
En de grootste kanttekening voor wie dit op ketoaanpak leest: ketonester is geen ketogeen dieet. Dit is een drankje dat je ketonen in een klap naar waarden brengt die je met eten niet haalt, op een moment dat je zelf kiest. Wat dat met slaap doet zegt niets over wat koolhydraatbeperking met slaap doet. Daar wijst het onderzoek zelfs een andere kant op: een meta-analyse uit 2021 vond dat weinig koolhydraten eten samengaat met méér diepe slaap en juist minder REM.
Wat kun jij hiermee
Als je in een zwaar trainingsschema zit, behandel je slaap als onderdeel van de training en niet als wat er overblijft. De eerste belastingtoename maakte de slaap in deze studie zelfs beter, pas daarna ging het mis.
Ga niet op ketonester over op grond van dit ene resultaat. Het spul is duur, het bewijs is wisselend, en je merkt er volgens de deelnemers zelf niets van.
En als je slecht slaapt terwijl je koolhydraatarm eet en hard traint, kijk dan eerst naar je trainingsbelasting en je avondroutine. Dat is waar in deze studie het echte effect zat.
Bron: Poffé C, Lauriks W, Stalmans M, Robberechts R. An Intensified Training Period Reduces REM Sleep but this Decline Can Be Mitigated by Ketone Ester Supplementation. Medicine and Science in Sports and Exercise, online 7 oktober 2026. https://doi.org/10.1249/MSS.0000000000004172
