Zestig vrouwen die twaalf weken ketogeen aten kregen hun cyclus terug. Drieënveertig studies samen laten zien waar het dieet het werk doet en waar niet.
Je hebt de diagnose gekregen, je cyclus doet al jaren wat hij wil, en overal lees je dat afvallen helpt. Wat je zelden leest is hoeveel het helpt, en waardoor precies. Dit najaar verschenen er twee publicaties die daar samen een stuk preciezer antwoord op geven dan we tot nu toe hadden. Een gerandomiseerde trial uit China die keto rechtstreeks tegenover een mediterraan dieet zette, en een overzicht in Human Reproduction Update waarin alle leefstijlstudies bij PCOS in één rekenmodel naast elkaar zijn gelegd. Over keto bij PCOS en je cyclus is dat zelden genoeg om er even voor te gaan zitten.
De trial komt uit Yangzhou en stond in september in Frontiers in Nutrition. Zestig vrouwen tussen de 18 en 40 jaar, allemaal met de diagnose volgens de Rotterdam-criteria en een BMI van 24 of hoger, werden verdeeld over twee groepen van dertig. De ene groep at twaalf weken ketogeen, met 70 tot 75 procent van de calorieën uit vet, minder dan tien procent uit koolhydraten en daarmee onder de vijftig gram per dag. De andere groep kreeg een mediterraan dieet dat was aangepast aan de Chinese keuken, met ongeveer de helft van de calorieën uit koolhydraten. Beide groepen zaten op 1200 tot 1500 kcal per dag. Alle zestig vrouwen maakten de twaalf weken af, en dat is in dieetonderzoek zeldzaam.
Aan het eind menstrueerde 96,7 procent van de ketogroep regelmatig, tegen 66,7 procent in de mediterrane groep. Van de vrouwen die bij de start helemaal niet meer ongesteld werden kwam in de ketogroep twaalf van de dertien weer op gang, in de andere groep vijf van de vijftien. De insulineresistentie, gemeten als HOMA-IR, daalde van 8,68 naar 2,45 in de ketogroep en van 8,86 naar 5,75 in de vergelijkingsgroep. En het gewicht ging 16,03 kilo omlaag tegen 6,03 kilo. Aan bijwerkingen was er weinig te melden, drie vrouwen in de ketogroep hadden last van obstipatie en twee van hoofdpijn, binnen twee weken over.
Wat insuline met je eierstok doet
Insuline doet meer dan je bloedsuiker regelen. In de eierstok zet een hoge insulinespiegel de cellen aan die mannelijke hormonen maken, en tegelijk remt insuline in je lever de aanmaak van SHBG, het eiwit dat die hormonen gebonden houdt. Je krijgt dus meer aanmaak en minder rem, en het gevolg is dat er meer vrij testosteron rondgaat. Eiblaasjes blijven dan steken halverwege hun rijping in plaats van dat er eentje doorgroeit en springt. Geen eisprong, geen voorspelbare cyclus.
Je kunt het zien als een gaspedaal dat licht ingetrapt blijft staan. Aan je snelheid merk je het niet, maar de motor loopt de hele dag op te hoge toeren. Haal je de koolhydraten eruit, dan zakt de insuline, en daarmee komt dat pedaal omhoog.
Alleen gebeurde er in deze studie iets wat niet in dat verhaal past. Het totale testosteron veranderde in geen van beide groepen. De cyclus kwam terug zonder dat testosteron meetbaar bewoog. Dat wijst eerder op de insuline en het gewicht als werkzame route dan op het androgeen zelf.
Wat drieënveertig studies samen laten zien
Een losse trial van zestig vrouwen vertelt je de richting, niet de verhouding. Daarvoor heb je nodig dat iemand alle gerandomiseerde leefstijlstudies bij PCOS naast elkaar legt, en dat is precies wat onderzoekers van onder meer Chengdu Sport University en de University of Sydney deden. Drieënveertig studies, 2433 vrouwen, doorgerekend in één netwerk zodat diëten en vormen van beweging onderling te vergelijken zijn. Dat kan met losse studies niet.
Voor het ketogeen dieet kwam daar uit: de buikomvang daalde 5,74 cm (95 procent interval 3,04 tot 8,48) en de BMI 2,61 kg/m2 (0,77 tot 4,53). Dat is fors, en het ondersteunt de richting van de Chinese trial. Maar let op de kleine lettertjes. Die schatting rust op 86 vrouwen uit twee studie-armen. Twee.
En hier wordt het interessant, want op de uitkomsten die je bij PCOS eigenlijk wilt zien kwam keto niet bovendrijven. Voor insulineresistentie stond beweging bovenaan, denk aan yoga en tai chi, met een HOMA-IR van 0,63 lager, een nuchtere glucose 0,16 mmol/L lager, triglyceriden 0,28 mmol/L lager en LDL 0,26 mmol/L lager. HIIT kwam het best uit voor HDL, 0,05 mmol/L hoger. Aerobe training stond bovenaan voor de taille-heupverhouding en voor de bovendruk, 3,49 mmHg lager. De auteurs vonden bovendien dat ergens tussen de 480 en 1012 MET-minuten beweging per week de meeste uitkomsten tegelijk meebewogen, wat neerkomt op grofweg drie keer per week een uur stevig bewegen.
Koolhydraatbeperking is duidelijk een werkzame route naar een kleinere taille en een cyclus die weer op gang komt, en de Chinese trial laat zien hoe snel dat kan gaan. Maar behalve dieet zijn er meer interventies die invloed hebben op de insulinegevoeligheid. Bewegen is ook krachtig.
Ketose of afvallen?
Bij de Chinese trial is het verschil in gewichtsverlies zo groot, zestien kilo tegen zes, dat je het effect van ketose niet los kunt zien van het effect van afvallen. De onderzoekers schrijven dat zelf ook op, net als het feit dat de ketogroep zich beter aan het dieet hield. Wat je daar ziet is dus een vergelijking tussen twee diëten, en geen meting van wat ketose op zichzelf doet. Daar komt bij dat het onderzoek uit één centrum komt, dat iedereen wist in welke groep ze zat, dat alle deelnemers Chinese vrouwen uit dezelfde regio waren, en dat twaalf weken te kort is voor uitspraken over vruchtbaarheid of over hoe het er over een jaar voor staat.
Bij het overzicht zit het anders. Daar is het probleem niet de opzet maar de magere onderlaag. De auteurs beoordelen de zekerheid van het bewijs over de hele linie als laag tot zeer laag, en een deel van de schattingen rust op een handvol studies. Dat geldt voor de ketocijfers net zo goed als voor de yoga. Een netwerk-meta-analyse maakt dunne data niet dikker, hij maakt alleen beter zichtbaar hoe dun ze zijn.
Wat kun jij hiermee
Meet aan het begin je nuchtere insuline en glucose, zodat je over drie maanden een HOMA-IR hebt om op terug te kijken. Zonder beginwaarde weet je straks niet wat er veranderd is.
Probeer wat het ketogeen dieet voor je cyclus doet. 6 weken en je weet meer. En zet beweging in. Drie keer per week een uur stevig bewegen zit in de range waar dit overzicht het meeste effect zag, en de vorm maakt minder uit dan de regelmaat.
Houd je cyclus bij in plaats van alleen je gewicht. Dat is hier de uitkomst die telt, en hij reageert trager dan de weegschaal. Verwacht de winst in maand twee en drie, want in week twee zit je nog in de omschakeling en zegt de weegschaal vooral iets over vocht.
Zestig vrouwen is geen bewijs voor iedereen, en 86 vrouwen uit twee studie-armen ook niet. Het is wel de eerste keer dat deze vraag van twee kanten tegelijk is bekeken, en de richting is onmiskenbaar.
Bronnen: Efficacy of ketogenic diet on glycemic-lipid metabolism and menstrual regularity in women with polycystic ovary syndrome: a randomized controlled trial. Frontiers in Nutrition 2026;13:1920489. https://doi.org/10.3389/fnut.2026.1920489
Zhang X e.a. Lifestyle interventions for cardiometabolic health in women with polycystic ovary syndrome: a systematic review and network meta-analysis. Human Reproduction Update 2026, online 9 oktober. https://doi.org/10.1093/humupd/dmag032
