Waarom een cardioloog beter je ApoB kan bekijken dan je LDL
Het is een van de meest gestelde vragen in de ketowereld. Je voelt je beter dan in jaren, je broek past weer, en dan komt de uitslag van het bloedonderzoek binnen met een rood streepje achter je LDL. Je huisarts fronst, jij schrikt, en voor je het weet ligt de vraag op tafel of je hiermee door moet gaan. Metabolic Mind publiceerde op 22 september 2026 een leeswijzer voor dat moment, met commentaar van cardioloog en lipidoloog Bret Scher. Geen nieuw onderzoek, wel een manier van kijken die veel mensen helpt.
De kern van zijn betoog zit in één zin. “LDL isn’t the disease. Vascular disease is.” Ofwel, LDL is niet de ziekte, vaatziekte is de ziekte. LDL is een meting die iets probeert te voorspellen, en de vraag is hoe goed hij dat doet.
Daar komt ApoB om de hoek kijken. Je LDL-cholesterol meet hoeveel cholesterol er in je bloed rondgaat. ApoB telt iets anders, namelijk het aantal deeltjes dat dat cholesterol vervoert. Metabolic Mind gebruikt het beeld van auto’s op de weg. LDL-cholesterol vertelt je hoeveel passagiers er onderweg zijn, ApoB vertelt je hoeveel auto’s er rijden. Dat verschil doet ertoe, want het zijn de deeltjes die de vaatwand binnendringen, niet de cholesterol die erin zit. Dezelfde hoeveelheid passagiers kan in weinig volle auto’s zitten of in veel bijna lege, en dat is niet hetzelfde risico.
Twee onderzoeken die het stuk aanhaalt maken dat concreet. In een cohort van ruim 27.000 vrouwen met een mediane follow-up van zeventien jaar bleek LDL-cholesterol het risico op hartziekte te onderschatten bij vrouwen die meer deeltjes hadden dan je op grond van hun LDL zou verwachten, en te overschatten bij vrouwen die er minder hadden. En een systematische review uit 2025 met ruim 593.000 deelnemers keek naar negen studies die ApoB en LDL-cholesterol rechtstreeks met elkaar vergeleken. In alle negen was ApoB de betere voorspeller van aderverkalking.
Voor wie keto doet is er nog een tweede getal dat Scher belangrijker vindt dan het losse LDL, en dat is de verhouding tussen je triglyceriden en je HDL. Hij zegt daarover: “Even more than the raw number, I care about the triglyceride-to-HDL ratio. I like it under 1.5, and again, that’s aggressive according to published studies.” Hij streeft dus naar een ratio onder 1,5, strenger dan de gangbare grens van 2 tot 3, en hij geeft er zelf bij aan dat dat streng is.
En nu moet je even opletten, want hier gaat het in Nederland vaak mis. Die 1,5 is een Amerikaans getal, berekend met milligram per deciliter. Wij rekenen in millimol per liter, en dan komt dezelfde verhouding uit op ongeveer 0,65. De gangbare grens van 2 tot 3 wordt bij ons 0,9 tot 1,3. Reken je je eigen uitslag door met het Amerikaanse getal in je hoofd, dan lijkt het alsof je er ruim onder zit terwijl dat helemaal niet zo is. Ook de andere getallen uit het stuk staan in mg/dL. Scher wil triglyceriden onder de 100, bij ons is dat 1,13 mmol/L. Voor HDL noemt hij 1,03 mmol/L bij mannen en 1,29 bij vrouwen als ondergrens. En de LDL-grens van 190 waarbij de vraag naar familiaire hypercholesterolemie opkomt, is bij ons 4,9 mmol/L.
Waarom werkt die verhouding zo goed? Triglyceriden zijn het vet dat op dat moment in je bloed rondzweeft, en dat getal reageert snel en direct op hoeveel koolhydraten je eet. HDL beweegt de andere kant op. Als je triglyceriden dalen en je HDL stijgt, dan is dat geen los feitje over je vetten, dan is dat een signaal dat je hele stofwisseling de goede kant op beweegt. Het is een beetje als de temperatuur in een huis. Je kunt naar de thermostaat kijken, maar de combinatie van thermostaat en hoe hard de ketel loopt zegt meer.
Metabolic Mind is echter geen neutrale partij, het is een initiatief van de Baszucki Group dat ketogene therapie bij psychiatrische aandoeningen actief promoot, en Scher is daar medisch directeur. Dat maakt zijn uitleg niet onjuist, maar het is goed om te weten wie er aan het woord is. Belangrijker nog: het onderzoek naar ApoB is observationeel. Het laat zien dat ApoB beter voorspelt, niet dat het verlagen van je ApoB bij een lean mass hyper-responder op keto ook je risico verlaagt. Dat is nog niet uitgezocht.
Twee jaar later: voller geladen, niet meer auto’s
Sinds dit stuk verscheen zijn er cijfers bijgekomen. Onderzoekers van de Universiteit van Bergen volgden 193 volwassenen met obesitas twee jaar lang op drie diëten en publiceerden de lipidenuitkomsten op 24 oktober 2026 in EBioMedicine. Twee groepen aten koolhydraatrijk en vetarm. De derde at koolhydraatarm en vetrijk, met 75 energieprocent vet waarvan 30 energieprocent verzadigd. Dat is geen voorzichtige variant, dat is precies het diëet waar de meeste zorg over bestaat.
Ze hebben niet met een gewoon cholesterolpanel gemeten maar met kernspinresonantie. Daarmee zie je de deeltjes apart en niet alleen het totaal.
Tussen negen en twaalf maanden daalden in de vetrijke groep de triglyceriden, de VLDL-deeltjes en het remnant-cholesterol sterker dan in de twee andere groepen. Ook de triglyceriden-HDL-verhouding, precies het getal waar Scher op stuurt, ging harder omlaag. Het HDL steeg. En het LDL-cholesterol steeg ook, alleen schrijven de onderzoekers die stijging toe aan de grote LDL-deeltjes. ApoB en de kleine LDL-deeltjes stegen niet significant.
In het beeld van de auto’s: er kwamen geen auto’s bij, ze zaten voller. Datzelfde kwam eerder voorbij bij Virta in 2018. Bij 262 volwassenen met diabetes type 2 steeg het LDL-cholesterol na een jaar met 10 procent, terwijl ApoB niet bewoog, met een p-waarde van 0,37.
De trial heeft twee zwakke plekken. Na twee jaar was 84 procent van de deelnemers afgehaakt en hield nog maar 40 tot 60 procent zich aan het diëet. En ApoB dat niet stijgt blijft iets anders dan risico dat niet stijgt, want deze trial telt deeltjes en geen hartinfarcten. De calciumscore van de kransslagaders is wel gemeten en wordt in het abstract niet gerapporteerd.
Wat kun jij ermee
Vraag bij je volgende controle om ApoB naast je LDL. Het is een gewone bepaling en veel labs doen hem. Reken je triglyceriden-HDL-verhouding zelf uit in mmol/L en houd 0,65 aan, niet 1,5. En kijk naar de beweging over meerdere metingen in plaats van naar één losse uitslag, want het is het patroon dat iets zegt. Prik niet midden in een periode van actief gewichtsverlies, want dan zijn je lipiden in beweging en zegt een momentopname weinig, dus wacht tot je gewicht een week of zes stabiel is.
Een rood streepje achter je LDL is een reden om verder te kijken, niet om meteen te stoppen.
Bron: Metabolic Mind Editorial, met commentaar van Bret Scher. How to Read Your Lipid Panel: Without Panicking Over One Number. 22 september 2026. Aanvulling 28 oktober 2026: Loddervik C, Laupsa-Borge J, Sommersten CH, e.a. Lipid dynamics and cardiovascular risk profiles on carbohydrate- or saturated fat-based diets: secondary analysis of the CARBFUNC trial. EBioMedicine 2026;133:106524, doi; en Hallberg SJ, e.a. Diabetes Ther 2018;9(2):583-612, doi. Beide opgezocht via PubMed. metabolicmind.org
