Over Dave Feldman, het lipide-energiemodel en wat er gebeurde toen dezelfde scans opnieuw werden gemeten.
Je eet ketogeen, je valt af, je slaapt beter en je loopt harder. En dan komt de uitslag van je bloedprik en staat je LDL door het dak. Je huisarts wil een statine, jij wilt weten hoe dat kan. Precies over die situatie gaat The Cholesterol Code, de documentaire van Jennifer Isenhart uit 2026 die de Amerikaanse software-engineer Dave Feldman volgt. Feldman kreeg dat verhoogde LDL in 2015 en ging het uitzoeken. Wat daarna gebeurde is leerzaam, ook op een manier die hij niet had gehoopt.
Wie zijn de lean mass hyper-responders
Feldman beschreef in 2017 een patroon dat hij bij zichzelf zag en daarna bij duizenden anderen. Slanke, fitte mensen die hun koolhydraten sterk beperken, krijgen een drieslag: hoog LDL, tegelijk hoog HDL en lage triglyceriden. Hij noemde die groep lean mass hyper-responders. Hoe magerder iemand is, hoe sterker het LDL kan stijgen op keto. Wie met overgewicht begint ziet zijn LDL vaak gelijk blijven of dalen, en dat is meteen de reden dat de meesten dit nooit meemaken. Je loopt er tegenaan als je al slank was toen je begon.
Het lipide-energiemodel als verklaring
Dan de verklaring, want dat is de kern van het verhaal. Vet lost niet op in bloed, net zomin als olie in water. Je lichaam vervoert het daarom in eiwitcontainers, de lipoproteïnen. LDL is zo’n container. Beperk je je koolhydraten sterk, dan raakt de glycogeenvoorraad in je lever leeg en moet je energie uit vet komen. Je lever stuurt dan veel meer vetrijke deeltjes de bloedbaan in om je spieren en organen te voeden. Onderweg worden die deeltjes van hun vetlading ontdaan, en wat overblijft is een LDL-deeltje. Meer transport betekent meer deeltjes onderweg, en dus een hoger LDL in het lab.
Dat heet het lipide-energiemodel. In die lezing is het hoge LDL bij deze specifieke groep geen teken van ophoping maar van doorstroming. Geen file, maar spitsverkeer. En slanke mensen hebben weinig vetweefsel om onderweg energie uit te halen, dus bij hen is dat transport het drukst. Feldman liet zien hoe gevoelig dat getal is. Voeg je een paar dagen koolhydraten toe aan een ketogeen dieet, dan zakt het LDL fors, terwijl er aan het verzadigd vet niets verandert.
Wat de hartscans na een jaar lieten zien
De hamvraag is of dat drukke transport ook schade geeft. Cardioloog Matthew Budoff scande honderd van deze mensen, gemiddelde leeftijd 55 en gemiddelde BMI 22,5, en een jaar later opnieuw. Bij de start had 57 procent geen enkel coronair calcium. Na een jaar had 54 procent dat nog steeds niet en zat 81 procent onder een calciumscore van 100.
Matthew Budoff over wat hij verwachtte te zien: “De verwachting bij een LDL van 200, 300, 500 of 600 mg/dL is dat de kransslagaders dichtgeslibd zijn, dat we moeten gaan nadenken over bypasschirurgie. Dat is niet wat we zagen.” Omgerekend gaat dat over waarden van ruim 5 tot ruim 15 mmol/L.
Maar er kwam wel plaque bij. De mediane toename van de zachte plaque was 5,6 kubieke millimeter, een relatieve stijging van 37 procent in een jaar. Bij 15 procent nam de plaque juist af, ondanks een gemiddeld LDL van 6,3 mmol/L. Wat binnen deze groep niets voorspelde was het LDL of het ApoB. Wat wel voorspelde was hoeveel plaque iemand bij de start al had. In een eerdere vergelijking van 80 van deze mensen met 80 gematchte deelnemers uit een ander cohort, met een gemiddeld LDL van 7,0 tegenover 3,2 mmol/L, was er geen verschil in plaquelast.
Waarom het artikel werd ingetrokken
De eerste publicatie van die uitkomsten verscheen in april 2025 en is in 2026 ingetrokken. Dat gebeurde op verzoek van de auteurs en de redactie samen. In de officiële melding staat dat er na publicatie zorgen waren over de methode die de betrouwbaarheid van de gegevens raken, en dat de fouten te groot waren voor een correctie. Het bedrijf dat de scans analyseerde had dat niet geblindeerd gedaan, en een van de auteurs had een financieel belang in dat bedrijf niet gemeld. Bij herberekening met twee andere methodes viel de gemeten plaquegroei ongeveer drie keer lager uit dan in het ingetrokken artikel.
Dat de auteurs het zelf aankaartten pleit voor ze. Sterker maakt het de conclusie niet. Er is geen controlegroep, de follow-up duurde een jaar, en iedereen in de studie had een extreem hoog LDL. Juist daardoor kan LDL binnen die groep niets voorspellen, want er is geen variatie om mee te rekenen. De auteurs schrijven zelf dat hun studie de vraag of een hoog ApoB aderverkalking veroorzaakt niet kan beantwoorden. En de herberekende cijfers staan voorlopig alleen als preprint online, dus zonder beoordeling door vakgenoten.
Wat kun jij hiermee bij een hoog LDL
Neem het serieus als jouw LDL op keto omhoog schiet, ook als je slank en fit bent en je je uitstekend voelt. Het lipide-energiemodel verklaart waar het getal vandaan komt. Het bewijst niet dat het helemaal onschuldig is.
Laat ApoB en Lp(a) bepalen in plaats van alleen je LDL, en meet je bloeddruk. Dat zijn de getallen waar je echt iets aan hebt.
Vraag om een calciumscore als je arts een statine wil starten en jij twijfelt. Een score van nul zegt meer over jouw vaten dan een getal op papier, en geeft jullie allebei hetzelfde vertrekpunt.
Feldman zelf zegt er dit over: “Als je aan een vraag blijft trekken en er komt geen goed antwoord, dan is dat de vraag die je moet nastreven. En als mensen defensief worden over die vraag, is het de vraag die je zeker moet nastreven.”
Dat gold uiteindelijk ook voor zijn eigen studie.
Kijk de documentaire zelf:
Bronnen: The Cholesterol Code (2026), documentaire van Jennifer Isenhart, 104 minuten. https://filmfreeway.com/TheCholesterolCode
Soto-Mota A, Norwitz NG, Manubolu VS, e.a. Longitudinal Data From the KETO-CTA Study: Plaque Predicts Plaque, ApoB Does Not. JACC Advances 2025, jaargang 4, nummer 7, artikel 101686. INGETROKKEN, zie de retractieverklaring in JACC Advances 2026, jaargang 5, nummer 5, artikel 102824. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40192608/
Budoff M, Kinninger A, Manubolu VS, Norwitz NG, Feldman D, Soto-Mota A. The Impact of Sustained LDL-C Elevation on Plaque Changes: Primary Coronary plaque progression results from the Keto CTA Study. Preprint, medRxiv, 16 januari 2026. https://www.medrxiv.org/content/10.64898/2026.01.15.26343955v1
Budoff M, Manubolu VS, Kinninger A, e.a. Carbohydrate Restriction-Induced Elevations in LDL-Cholesterol and Atherosclerosis: The KETO Trial. JACC Advances 2024, jaargang 3, nummer 8, artikel 101109. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39372369/
