Bijna de helft van 294 mensen hield het gewichtsverlies drie jaar vast. Wat deze afvallers onderscheidde was niet wat je verwacht.
De vraag die na elk geslaagd dieet komt is niet hoe je het eraf krijgt maar hoe je het eraf houdt. En het antwoord dat je meestal hoort is sporten. Blijf bewegen, dan blijft het weg. Een Chinese groep heeft dat onderzocht bij mensen die succesvol waren afgevallen en laten een ander beeld zien dan verwacht.
Onderzoekers van het Zhujiang Ziekenhuis van de Southern Medical University in Guangzhou publiceerden hun werk op 29 augustus 2026 in het European Journal of Clinical Nutrition. Ze zochten in hun eigen dossiers 294 volwassenen op met overgewicht of obesitas, die tussen juli 2016 en juli 2020 in hun kliniek een koolhydraatarm dieet hadden gevolgd. Dat dieet duurde gemiddeld bijna zeven weken. Daarna belden ze iedereen op, minstens een jaar na afloop, en vroegen naar gewicht en leefstijl. De gemiddelde tijd tussen het dieet en dat telefoontje was 36,7 maanden, dus ruim drie jaar.
Bijna de helft hield het drie jaar vol
Van die 294 mensen waren er 153 teruggevallen en 141 niet. Terugval was scherp gedefinieerd, namelijk dat je minstens een kwart van het afgevallen gewicht weer terug had. Dat betekende dat 48 procent na drie jaar nog driekwart of meer van het verlies vasthield. Dat is sowieso meer dan verwacht.
Slaap en familiegeschiedenis sprongen eruit
Twee factoren sprongen er duidelijk uit. Een familiegeschiedenis van obesitas verhoogde de kans op terugval ruim twee keer, met een odds ratio tussen 2,36 en 2,84 afhankelijk van het model. En zes tot acht uur slaap per nacht was sterk beschermend, met een odds ratio van 0,15 tot 0,16. Dat laatste getal betekent dat de kans op terugval bij goede slapers ongeveer een zesde was van die bij slechte slapers. Wat er niet consistent uitkwam is opvallender. Hoe lang het dieet had geduurd voorspelde niets. Hoeveel gewicht iemand in die weken was kwijtgeraakt voorspelde niets. En hoe vaak iemand sportte voorspelde ook niets.
Waarom slaap zo zwaar meetelt bij afvallen
Hoe kan slaap zoveel gewicht in de schaal leggen? Niet omdat je in je slaap calorieën verbrandt. Slaaptekort verschuift twee hormonen die je eetlust regelen. Ghreline, dat honger aanzet, gaat omhoog. Leptine, dat verzadiging meldt, gaat omlaag. Daarbovenop blijft je cortisol hoger en werkt het deel van je hersenen dat impulsen afremt minder goed. Het gevolg is niet dat je meer nodig hebt, maar dat de keuze om nee te zeggen moeilijker wordt en je meer trek krijgt. Dezelfde koek kost je op zes uur slaap veel meer wilskracht om af te slaan dan op acht. Over drie jaar tijd tikken die keuzes aan laat deze studie zien.
De familiegeschiedenis is voor een deel genetisch, in de aansturing van eetlust en vetopslag. Een deel is de keuken (je omgeving) waarin je bent opgegroeid, met de gewoontes en porties die je daar hebt geleerd en waar je onder stress naar terugvalt. De onderzoekers kunnen die twee niet uit elkaar halen en doen dat dan ook niet.
Wat deze cijfers niet zeggen
Dit is een terugblik in dossiers, geen studie waarin iemand iets is toegewezen. En al helemaal geen dubbelblind onderzoek die in de wetenschapswereld het meest serieus wordt genomen. Gewicht en slaap kwamen uit een telefoongesprek, dus het is wat mensen zeggen en niet wat er op de weegschaal en de slaaptracker stond. Alleen wie bereikbaar was zit in de groep, en wie het minste gewicht kwijt was, neemt misschien minder graag op. Een odds ratio van 0,15 in een groep van 294 mensen is een fors effect, en forse effecten in kleine groepen schrompelen vaak als iemand het overdoet. En let op wat er niet staat. Dat sportfrequentie niet voorspelde betekent niet dat bewegen nutteloos is, het betekent dat het aantal keren per week dat ze uitvroegen geen verschil maakte.
Wat kun jij hiermee
Zet je slaap op één als je wilt afvallen en het eraf wilt houden. Niet als extraatje voor als het lukt, maar als het onderdeel waar je op afrekent, net als je eten. Zes tot acht uur is de bandbreedte die hier beschermde.
Bouw het vasthouden in vanaf dag 1 als obesitas in je familie zit. Dat is geen vonnis, het is een reden om de fase na het gewichtsverlies serieuzer te plannen dan de fase ervoor. De meeste mensen doen het omgekeerd.
Meet je succes niet af aan hoe hard je afvalt of hoe lang je het dieet volhoudt. Bijna zeven weken was genoeg om bij de helft drie jaar vast te houden. Wat daarna gebeurde was bepalend, niet hoe streng die zeven weken waren.
Bron: Ruan Y, Hu H, Cheng Q, e.a. Long-term weight maintenance after a low-carbohydrate diet: a real-world retrospective cohort study. European Journal of Clinical Nutrition 2026. https://doi.org/10.1038/s41430-026-01815-1
